FRSKY R9M R9MM Long Range System

FRSKY R9M + R9MM – system dalekiego zasięgu 900MHz

Sfrustrowany niskim zasięgiem odbiorników RC dotychczas przeze mnie używanych (FLYSKY FS-IA6B, FRSKY R-XSR) – postanowiłem zakupić zestaw dalekiego zasięgu na pasmo 900MHz. Oczywiście do wyboru mamy co najmniej kilka różnych wariantów modułów nadawczych i odbiorników RC systemu Long Range.

TBS Crossfire vs FRSKY R9M

W przypadku systemów działających w paśmie 900MHz na rynku mamy do wyboru produkty od firmy TeamBlackSheep oraz FRSKY.
Te pierwsze charakteryzują się wysoką jakością, niezawodnością i niestety ceną. Na dodatek posiadacze aparatur FRSKY QX7 będą musieli specjalnie modować własną aparaturę, by ta obsłużyła moduł TBS Crossfire (szczegółową recenzję FRSKY TARANIS QX7 znajdziesz tutaj).
Na szczęście firma FRSKY również posiada w swojej ofercie zestawy RC 900MHz, które nie ustępują zbytnio jakością i zasięgiem tym od TBS, a są o połowę tańsze.
Skąd wynika główna różnica w cenie między modułami Long Range od TBS, a firmą FRSKY?
Moduły TBS Crossfire posiadają funkcję zmiany mocy nadawania ,,w locie”, droższe posiadają dodatkowo wbudowany wyświetlacz OLED pokazujący na bieżąco wszystkie parametry pracy modułu. Zmiana wybranej przez nas mocy nadawczej odbywa się natychmiast po jej wybraniu.

W przypadku zestawów FRSKY R9M nie mamy żadnego wyświetlacza, a jedynie dwie diody informujące o aktualnym stanie modułu. Jednak największą bolączką R9M jest sposób, w jaki firma opracowała zmianę mocy nadawczej nadajnika. Tutaj – po uprzednim wybraniu interesującej nas mocy – musimy ponownie przejść proces bindowania odbiornika RC i dopiero możemy latać…
Na szczęście trwają prace nad oprogramowaniem FLEX OpenTX, w którym cały proces zmiany mocy wyglądał identycznie, jak w przypadku TBS Crossfire.

Obecnie jest to już możliwe w nowych aparaturach FRSKY ACCESS, które dokładniej opisałem w poniższym wpisie:

Niezmiernym plusem zestawów od FRSKY jest pełna kompatybilność ze wszystkimi aparaturami RC FRSKY posiadającymi wnękę na zewnętrzny moduł JR.

Zestaw dalekiego zasięgu FRSKY R9M + R9M

Biorąc pod uwagę wszystkie za i przeciw rozwiązań Long Range TBS i FRSKY – zakupiłem zestaw RC FRSKY R9M wraz odbiornikiem R9MM.
Zakupów dokonałem oczywiście w sklepie Banggood.

Na paczkę z upragnionym modułem dalekiego zasięgu czekałem prawie 30 dni od daty wysłania.
Zaraz po wyjęciu z folii wysyłkowej ukazuje się nam zgrabne, kartonowe pudełko z dokładnymi opisami zawartości:

FRSKY R9M + R9MM package
Pudełko z zestawem dalekiego zasięgu – FRSKY R9M + R9MM

Po otworzeniu opakowania widzimy:

Pudełko wraz z zawartością – FRSKY R9M + R9MM

W zestawie z powyższego linku otrzymujemy:

  • moduł nadawczy R9M;
  • antenę dla modułu nadawczego: SUPER 8;
  • odbiornik RC R9MM;
  • piny kątowe oraz gniazdo do ewentualnego wlutowania w wyprowadzenia odbiornika RC;
  • instrukcję użytkownika dla modułu R9M oraz odbiornika R9MM.
Cała zawartość zestawu FRSKY R9M + R9MM

Zestaw dalekiego zasięgu ze sklepu Banggood posiada wgrane oprogramowaniem NON-EU (INTERNATIONAL), a także anteny strojone na częstotliwość 900MHz.
Stąd wynika niebieski kolor rurki termokurczliwej znajdującej się na antenie SUPER 8 oraz antenie T odbiornika RC.

FRSKY R9M + R9MM – wszystko, co skrywało opakowanie…


Dla nas – mieszkańców Europy obowiązującym oprogramowaniem jest EU-LBT i również anteny powinny być specjalnie strojone dla Europy, czyli 868MHz. W tym przypadku kolor rurki termokurczliwej na antenach powinien być żółty.
Antenę strojoną na częstotliwość 868 MHZ dla odbiornika R9MM możecie kupić tutaj.
Nic nie stoi jednak na przeszkodzie, by korzystać z oprogramowania EU-LBT oraz anten dla pasma NON-EU. Po prostu w takiej konfiguracji będziemy mieć nieznacznie mniejszy zasięg. Różnica nie powinna jednak być zbytnio duża – maks. kilkaset metrów.

Przy zasięgu wynoszącym do 10km+ dla tego zestawu (jak podaje FRSKY) prędzej nam się bateria wyczerpie w modelu, niż stracimy zasięg.

Nawet w przypadku nieodpowiednio zestrojonych anten dla wersji EU 😉

Waga zestawu R9M

Nie bez znaczenia jest waga odbiornika RC R9MM oraz samego modułu nadawczego z anteną.
Odbiornik R9MM wielkością i wagą odpowiada odbiornikowi R-XSR na pasmo 2.4GHz – jest więc bardzo mały i lekki:

Waga odbiornika R9MM z anteną typu T i pinami do przylutowania

Wielkość modułu i anteny:

Waga modułu R9M wraz anteną super 8 International (915MHz).

Gotowa aparatura FRSKY TARANIS QX7 wraz modułem R9M waży:

W moim odczuciu waga ~800g całej aparatury z zestawem R9M nie stanowi żadnego problemu dla komfortu jej użytkowania.

Montaż modułu R9M

Moduł nadawczy R9M instalujemy we wnęce JR aparatury.

Praktycznie w większości aparatur wystarczy wyjąć klapkę/zaślepkę zatoki JR i włożyć w nią R9M.
Pamiętajmy, by przed uruchomieniem aparatury z modułem przykręcić do R9M antenę! W przeciwnym wypadku możemy trwale uszkodzić końcówkę mocy nadajnika!

Montaż odbiornika R9MM

FRSKY na swojej stronie internetowej udostępnia skróconą instrukcję użytkownika. Znajdziemy w niej m.in. rozpiskę wyprowadzeń odbiornika R9MM:

FRSKY R9MM instruction
Wycinek dokumentacji odbiornika R9MM wraz z rozpiską wyprowadzeń

Po wyjęciu z pudełka wszystkie odbiorniki FRSKY zawierają oprogramowanie z protokołem SBUS.

W przypadku zakupów z chińskich sklepów, typu Banggood – wgrane oprogramowanie dla nadajników oraz odbiorników RC jest w wersji INTERNATIONAL.
Jeżeli nie interesuje nas telemetria zwrotna w aparaturze oraz nie chcemy od razu zmieniać oprogramowania całego zestawu – nie musimy nic modyfikować.

Wystarczy polutować kable do naszego odbiornika (tzw. RX) w następujący sposób:

  • masę do GND,
  • zasilanie 3.5V-10V do V_IN,
  • kabel sygnałowy do SBUS_OUT.
    I następnie do kontrolera lotu o takich samych oznaczeniach.

Dalsze kroki

Gdy zamontowaliśmy nasz moduł R9M w aparaturze, a odbiornik R9MM polutowaliśmy i połączyliśmy kablami z kontrolerem lotu – możemy zbindować odbiornik z nadajnikiem.
Najczęściej do procesu bindowania nowego odbiornika będziemy musieli utworzyć nowy model w aparaturze i przypisać mu wszelkie potrzebne funkcje.

Proces bindowania odbiorników FRSKY z aparaturami opartymi na oprogramowaniu OpenTX (wszystkie modele TARANIS w tym QX7, lub FLYSKY NIRVANA NV14) zobaczycie w artykule:

Z uwagi na oryginalne oprogramowanie zestawu R9M w wersji International – koniecznym może się okazać zmiana firmware na EU, bądź FLEX.

Czym jest oprogramowanie FLEX?
FLEX to pomost między oprogramowaniem International, a EU (ale bez opcji nasłuchu wolnego pasma – LBT). Pozwala nam w locie wybierać zakres mocy nadajnika z telemetrią, lub bez – wedle naszego uznania. Dodatkowo nie musimy wgrywać osobno oprogramowania International dla częstotliwości 915MHz i osobno EU-LBT – dla 868MHz.
Oprogramowanie FLEX pozwala nam na wybór interesującego nas pasma bezpośrednio z poziomu aparatury i oprogramowania OpenTX.
Warunkiem koniecznym do obsługi FLEX jest wgranie OpenTX w wersji 2.2.3, lub wyższej z zaznaczoną dodatkowo opcją flexr9m w programie Companion.

  • Jak wykonać aktualizację oprogramowania OpenTX w aparaturach FRSKY TARANIS znajdziesz tutaj.
  • Pełny proces aktualizacji oprogramowania odbiorników modułów nadawczych FRSKY znajdziesz tutaj.

Konfigurację odbiorników RC w oprogramowaniu Betaflight znajdziesz w artykule:

Przegląd zawartości zestawu FRSKY R9M + R9MM możecie obejrzeć także w zamieszczonym poniżej materiale wideo:

Omówienie protokołu FRSKY FPORT, FLEX, a także pierwsze wrażenia z użytkowania zestawu dalekiego zasięgu od FRSKY zobaczycie w poniższym filmie:

Natomiast w kolejnym wideo przedstawiam pełen proces aktualizacji oprogramowania (FW) odbiornika R9MM i modułu R9M:

Jeżeli posiadacie kontroler lotu z procesorem F4 (np. GEPRC SPAN F4 Tower) oraz jesteście ciekawi, jakie problemy możecie napotkać podczas instalacji odbiornika R9MM – zapraszam do obejrzenia poniższego materiału:

Historia edycji:

  • 8.03.2019 – utworzenie wpisu,
  • 25.04.2019 – dodane dwa uzupełniające wpis filmy wideo,
  • 25.05.2019 – aktualizacja aktualnej strony do zakupu zestawu R9M + R9MM w wersji 2019,
  • 04.10.2019 – aktualizacja informacji i linków.


3 myśli o “FRSKY R9M + R9MM – system dalekiego zasięgu 900MHz”

  1. Super się oglądało. Czekam na część drugą. Nie bój się długich filmików. Niech sobie mają nawet po 50 min, ale niech będą szczegółowe. Jest na YT kilka osób z Polski, które robią filmiki o tematyce dronów, ale moim zdaniem lecą po łebkach. U Ciebie jest inaczej. Masz szansę stać się naszym polskim Andy RC albo Mr. Steele. Tak trzymaj.

    1. Dziękuję za pozytywny komentarz – to motywuje mnie do dalszego tworzenia wpisów i filmów na YouTube! 😉
      Wiele rzeczy wymaga jeszcze tutaj dopracowania – choćby nawet komentarze do wpisów, powiadomienia, drobne literówki, itd… Jednak wszystko powolutku poprawiam i oczywiście dalej tworzę nowe wpisy.
      Obecnie będą się pojawiać co ok. 4-5 dni, chociaż w przyszłości myślę nawet o publikacji co 2 dni.
      Jeszcze dziś pojawi się tutaj aktualizacja w postaci filmu na YT dla tego zestawu.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *